Sükan Arxasında Gülən Adam / Ülker Nicatli

Fərhad əmi avtobus sürücüsü idi. Amma onu tanıyanların yaddaşında avtobusdan çox gülüşü qalmışdı. Çox danışardı, çox zarafat edərdi. Elə bir adam idi ki, yanında beş dəqiqə oturanda belə üzün istər istəməz gülərdi. Həyatın ağırlığını çiyinlərində daşısa da bunu kimsəyə göstərməzdi.

Mən o vaxtlar tələbə idim. Avtobus kəndin sonuna gedərdi və oradan üzü Lənkərana gedəndə qalxardım. Mənim üçün yeri başqa idi. Atamı itirdiyim günün qoxusu hələ üstümdə idi.

Atam gedəndən sonra içimdə heç kimin doldura bilmədiyi qəribə bir boşluq yaranmışdı. İnsan atasını itirəndə sanki dünyada arxasını söykəyə biləcəyi bir divar uçur. Və insan uzun müddət yıxılmamaq üçün görünməz bir yer axtarır.

Mən o yeri bəzən Fərhad əminin yanında tapırdım. Bunu özümə etiraf etməyə belə utanırdım. Bəzən onun danışığına qulaq asanda, zarafatlarına güləndə içimdən qəribə bir fikir keçirdi.Kaş mənim atam da belə olaydı.

Sonra elə həmin an özümü sözlə şillələyirdim.Sus! Bu nə fikirdir? Ananın haqqına girmə.
Çünki anam vardı. Anam mənim üçün dünyada ən müqəddəs insanlardan biri idi. Mən onun çəkdiyi əziyyəti, təkliyini, mənə görə nələrdən keçdiyini bilirdim. Ona görə də Fərhad əmini bir anlıq xəyalımda atamın yerinə qoymağımı özümə xəyanət kimi qəbul edirdim.

Halbuki mən heç kimi əvəz etmək istəmirdim. Sadəcə atam üçün darıxırdım. Bəzən insanın ürəyi ağlına icazə almadan bir istiliyə sığınır. Mənimki də sığınmışdı.

Fərhad əmini ilk dəfə nə vaxt gördüyümü xatırlamıram. Bəlkə də o, həmişə o yolda elə o cür də olub. Yaddaşımda qalan ilk şəkil isə sükan arxasında gülən bir adamdır. O vaxt bilmirdim ki, sonralar gedəcəyim hər gün ilk baxışım məhz həmin oturacağa dikiləcək.

Hər dəfə avtobus döngədən görünəndə ürəyimdə eyni sual oyanardı.Bu gün Fərhad əmidir?
Bu sevginin adı yox idi. Nə dostluq idi, nə heyranlıq, nə də başqa bir hiss. Sadəcə, atamı itirdiyim gündən ürəyimdə yaranan boşluq bəzən onun səmimiyyətində dinclik tapırdı.

Ən çox da gözləri.Bilmirəm niyə, hər dəfə gözlərinə baxanda qəribə bir yaxınlıq hiss edirdim. Bəzən evdə güzgünün qarşısında dayanıb öz gözlərimə baxırdım, sonra da onun gözləri yadıma düşürdü. Uşaq kimi, məntiqsiz bir xəyal qururdum.Elə bil gözlərimi Fərhad əmidən almışam.

Bu fikrə özüm gülümsəyirdim, ardınca isə özümü danlayırdım.Yox e, bu ağılsızlıqdır. Uşaq ağlıdır da.
Heç vaxt bu düşüncələrimi heç kimlə bölüşmədim. Onlar ürəyimin ən səssiz küncündə yaşayırdı.
Sonra Bakıya köçdüm, evləndim. Gələndə artıq əvvəlki kimi tez-tez deyildi. Amma yenə də avtobus dayanacağına tez gələrdim. Avtobus döngədən görünən kimi ilk baxışım sürücünün oturduğu tərəfə gedirdi. İçimdə səssiz bir həyəcan yaranardı.Bu gün odurmu?

Həmin gün yol mənə bir az uzun gələrdi. Amma o olanda… Heç nə dəyişməzdi. Yenə gülərdi, yenə danışardı, yenə yoluna davam edərdi. Mən isə sakitcə yerimdə oturub pəncərədən çölə baxan adam təsiri bağışlayardım, halbuki içimdə tamam başqa bir yol gedirdi.

Fərhad əmi…

İllər sonra yenə getdim. Yol eyni yol idi, dayanacaq da yerindəydi. Amma nə o avtobus vardı, nə də sükan arxasında həmişə gülən Fərhad əmi.
Bu, mənim qələmə aldığım ilk hekayədir. Burada yazılanlar illərlə içimdə susub.
Bəzi insanlar həyatımıza avtobus kimi girir.
Dayanacaqda gözləyir, sonra yola davam edir.
Adını soruşmağa fürsət olmur.
Peşəsini bilirsən, amma ürəyində qoyduğu yeri heç vaxt demirsən.
Fərhad əmi də elə idi.
Sükan arxasında gülən adam.
Danışanda bütün avtobus susardı, susanda bütün yol danışardı.
Heç kim bilmirdi ki, o gülüşün arxasında neçə yük var.
İllər sonra eyni yola qayıdanda nə avtobus var, nə sürücü.
Sadəcə pəncərədən çölə baxan bir qız var.
İçində isə hələ də o sual.Bu gün Fərhad əmidir?
Çünki bəzən ən yad adamlar,
bizim ən yaxın yaralarımıza məlhəm olur.
Və mən indi başa düşürəm.
Mən Fərhad əmini heç vaxt əvəz axtarmırdım.
Sadəcə, itirdiyim istiliyi bir anlıq onun səsində tapırdım.
O da bilmədi. Mən də demədim.
Amma bəlkə də elə bu susqunluq onu bu qədər müqəddəs etdi.

TÜRKİYE TÜRKÇESİ İLE..

Direksiyon Arkasında Gülen Adam

Ferhat amca otobüs şoförüydü. Ama onu tanıyanların hafızasında otobüsten çok gülüşü kalmıştı. Çok konuşur, çok şaka yapardı. Öyle bir adamdı ki yanında beş dakika oturduğunda bile yüzün ister istemez gülerdi. Hayatın ağırlığını omuzlarında taşısa da bunu kimseye belli etmezdi.

Ben o zamanlar öğrenciydim. Otobüs köyün sonuna giderdi ve oradan Lenceran’a (Lankaran) doğru kalktığında binerdim. Benim için yeri bambaşkaydı. Babamı kaybettiğim günün kokusu hâlâ üzerimdeydi.

Babam gittikten sonra içimde kimsenin dolduramadığı garip bir boşluk oluşmuştu. İnsan babasını kaybedince sanki dünyada sırtını dayayabileceği bir duvar yıkılır. Ve insan uzun süre düşmemek için görünmez bir yer arar.

Ben o yeri bazen Ferhat amcanın yanında bulurdum. Bunu kendime itiraf etmeye bile utanıyordum. Bazen onun konuşmasını dinlediğimde, şakalarına güldüğümde içimden garip bir düşünce geçerdi: Keşke benim babam da böyle olsaydı.

Sonra hemen o an kendimi sözlerimle tokatlardım: Sus! Bu nasıl bir düşünce? Annemizin hakkına girme.

Çünkü annem vardı. Annem benim için dünyadaki en kutsal insanlardan biriydi. Onun çektiği eziyeti, yalnızlığını, benim uğruma neleri göze aldığını biliyordum. Bu yüzden Ferhat amcayı bir anlığına hayalimde babamın yerine koymayı kendime bir ihanet olarak görürdüm.

Oysa ben kimsenin yerini doldurmak istemiyordum. Sadece babamı özlüyordum. Bazen insanın yüreği, aklından izin almadan bir sıcaklığa sığınır. Benimki de sığınmıştı.

Ferhat amcayı ilk kez ne zaman gördüğümü hatırlamıyorum. Belki de o, hep o yolda öylece vardı. Hafızamda kalan ilk resim ise direksiyon arkasında gülen bir adamdır. O zamanlar bilmezdim ki sonraları gideceğim her gün, ilk bakışım tam da o koltuğa kilitlenecek.

Her defasında otobüs virajdan göründüğünde yüreğimde aynı soru uyanırdı: Bugün Ferhat amca mı var?

Bu sevginin bir adı yoktu. Ne dostluktu, ne hayranlık, ne de başka bir duygu. Sadece babamı kaybettiğim günden beri yüreğimde açılan boşluk, bazen onun samimiyetinde huzur buluyordu.

En çok da gözleri… Bilmiyorum neden, her defasında gözlerine baktığımda garip bir yakınlık hissederdim. Bazen evde aynanın karşısına geçip kendi gözlerime bakardım, sonra onun gözleri aklıma gelirdi. Çocukça, mantıksız bir hayal kurardım: Sanki gözlerimi Ferhat amcadan almışım gibi…

Bu düşünceye kendim gülümsedim, ardından da kendimi azarlardım: Yok ya, bu saçmalık. Çocuk aklı işte.

Bu düşüncelerimi hiçbir zaman hiç kimseyle paylaşmadım. Onlar yüreğimin en sessiz köşesinde yaşadı.

Sonra Bakü’ye taşındım, evlendim. Gelip gitmelerim artık eskisi gibi sık değildi. Ama yine de otobüs durağına erken gelirdim. Otobüs virajdan görünür görünmez ilk bakışım şoförün oturduğu tarafa kayardı. İçimde sessiz bir heyecan belirirdi: Bugün o mu?

O gün yol bana biraz uzun gelirdi. Ama o olduğunda… Hiçbir şey değişmezdi. Yine gülerdi, yine konuşurdu, yine yoluna devam ederdi. Ben ise sakince yerimde oturup pencereden dışarıyı seyreden biri izlenimi verirdim; oysa içimde bambaşka bir yolculuk sürerdi.

Ferhat amca…

Yıllar sonra yine gittim. Yol aynı yoldu, durak da yerindeydi. Ama ne o otobüs vardı ne de direksiyon arkasında her daim gülen Ferhat amca.

Bu, benim kaleme aldığım ilk hikâyedir. Burada yazılanlar yıllarca içimde suskundu.

Bazı insanlar hayatımıza otobüs gibi girer.
Durağa yanaşır, bekler, sonra yola devam eder.
Adını sormaya fırsat olmaz.
Mesleğini bilirsin ama yüreğinde bıraktığı yeri asla söylemezsin.
Ferhat amca da öyleydi.
Direksiyon arkasında gülen adam.
O konuşunca bütün otobüs susardı, o sustuğunda bütün yol konuşurdu.
Kimse bilmezdi o gülüşün arkasında kaç yük taşındığını.
Yıllar sonra aynı yola döndüğümde ne otobüs var ne şoför.
Sadece pencereden dışarıya bakan bir kız var.
İçinde ise hâlâ o soru: Bugün Ferhat amca mı var?
Çünkü bazen en yabancı insanlar,
bizim en yakın yaralarımıza merhem olur.
Ve ben şimdi anlıyorum.
Ben Ferhat amcada hiçbir zaman bir yedek aramadım.
Sadece kaybettiğim o sıcaklığı bir anlığına onun sesinde buluyordum.

O da bilmedi. Ben de söylemedim.
Ama belki de sırf bu suskunluk onu bu kadar kutsal kıldı.