Sâmed Ağaoğlu Hakkında Monografi Yayınlandı / Vagif Sultanli

Bu günlerde Bakü’de “İmza” Yayınevi tarafından genç edebiyat araştırmacısı Ulduz Uralay’ın “Sâmed Ağaoğlu’nun Hikâyelerinde Otobiyografizm ve Yabancılaşma” adlı kitabı yayımlandı. Azerbaycan edebiyat araştırmalarında Sâmed Ağaoğlu üzerine kaleme alınan ilk monografik çalışma olma özelliği taşıyan ve özenli bir baskıyla okura sunulan eserin bilimsel editörlüğünü Filoloji Bilimleri Doktoru, Prof. Dr. Vagif Sultanlı üstlenirken, reyçileri Bakü Devlet Üniversitesi öğretim üyesi Doç. Dr. Samire Memmedli, Filoloji Doktoru Aygün Zeki ve eleştirmen-yazar Fidan Vahid olmuştur.

XX. yüzyıl Azerbaycan göçmen edebiyatının ve Türkiye nesrinin seçkin temsilcilerinden, büyük düşünür Ahmet Bey Ağaoğlu’nun oğlu olan Sâmed Ağaoğlu’nun edebî ve toplumsal-siyasal faaliyetleri son yıllarda araştırmacıların dikkatini çekmekle birlikte, öykülerinin otobiyografizm ve yabancılaşma bağlamında müstakil bir monografi düzeyinde incelenmesi bu alanda atılmış önemli bir adım olarak değerlendirilebilir. Yeni yayın aynı zamanda Azerbaycan göçmen edebiyatının daha derinlikli biçimde incelenmesine ve gelecekte yapılacak araştırmaların genişlemesine önemli katkılar sağlayacaktır.

Kitaba yazdığı “Sâmed Ağaoğlu’nun Hikâyelerinde Yabancılaşma Sorunu ve Varoluşsal Bunalım” başlıklı ön sözde Filoloji Doktoru Samire Memmedli görüşlerini şu şekilde özetlemektedir:
“Sâmed Ağaoğlu’nun hikâyeciliği, Türk edebiyatında bireyin iç dramını ve manevi bunalımlarını en çıplak ve en derin biçimde işleyen nadir örnekler arasında yer almaktadır. Yazarın hikâyelerinde büyük bir ustalıkla ele aldığı yabancılaşma sorunu, yalnızca dönemin sosyolojik ya da siyasal koşullarından kaynaklanan geçici bir huzursuzluk değildir. Bu yabancılaşma, insanın yeryüzündeki varoluş koşullarıyla, onun iç benliği ile dış dünya arasındaki ezelî ve ebedî uçurumla bağlantılı varoluşsal bir krizdir.”

Monografide Sâmed Ağaoğlu’nun zengin edebî mirası, çağdaş edebiyat eleştirisi yöntemleri doğrultusunda incelenmekte; hikâyelerindeki otobiyografik unsurların niteliği, bireysel hafızanın sanatsal yansımaları ve yabancılaşma olgusunun çeşitli görünümleri ayrıntılı biçimde çözümlenmektedir. Yazarın eserleri yalnızca estetik açıdan değil, aynı zamanda muhaceret psikolojisi, kimlik arayışları ve bireyin toplumla ilişkileri bağlamında da değerlendirilmektedir.

Monografide, Sâmed Ağaoğlu’nun yaşamı ile edebî yaratıcılığı arasındaki ilişkiler sistemli bir biçimde ortaya konulmakta, hikâyelerinde tarihsel hafızanın, kişisel kaderin, muhaceret acılarının ve manevi tecridin sanatsal ifade biçimleri açığa çıkarılmaktadır. Özellikle yazarın kahramanlarının iç dünyasında gözlemlenen yabancılaşma duygusunun sosyal, psikolojik ve felsefi boyutları bilimsel ve kuramsal bir çerçevede yorumlanmaktadır.