DALGALARIN İÇİNDE SAKLI KALAN BİNLERCE YILLIK HİKAYE: ŞİLE (Shila) / Güzin Osmancık

Kara Denizin kıyısında, tarihin ve doğanın birbirine karıştığı, efsaneleri ile ünlü masalsı bir
belde Şile. Şimdi iklimine hala alışamadığım Şiledeyim. Her ne kadar İstanbul’un
kalabalığında uzaklaşıp Karadeniz kıyılarındaki bu sonsuz maviliğin, kayaların, ormanların ve
tarihin içinde yaşamaya başlasam da bitmeyen yağmurları, sisli havası ile burası insanı biraz
yoruyor. Ama yine de hırçın dalgaların kayalara vuran sesi içimdeki sessizliği bozsa da sanki
bana arkadaşlık ediyor gibi geliyor. Burada öyle güzellikler var ki her gün yeni bir yerler
keşfediyorum. Denizi geçmişin sırlarını kıyıya taşıyan yaşlı bir sırdaş gibi. Deniz kenarında
oturup dalgaları seyrederken her dalga bende biraz hüzün bırakıyor. Acaba kimler yaşadı bu
topraklarda, kimler iz bırakıp efsane oldu diye düşünüyorum.

Şilenin tarihi çok çok eskilere dayanıyor. Özellikle burada Epi -Paleolitik (ara taş çağı) döneme
ait bulgular var. Buzul sonrası dönemlerde yaklaşık (M.Ö 12000 ile 6000 arası) önemli bir
yerleşim olduğuna dair gereçler bulunmuş. Ve o döneme ait insanların yaşamına uygun
yüzlerce mağara var. Bu belde antik çağda iki defa istilaya uğramış. Roma İmparatorluğu
zamanında Hıristiyanlar için bu mağaralar bir korunak olmuş. Selçuklu hükümdarı
Kutalmışoğlu Süleyman Şah 100 senesinde Şileyi ele geçirse de haçlı saldırıları ile şile
Selçuklulardan geri alınmış. Şile Yıldırım Beyazıt döneminde tekrar Türklere geçmiş. Orhan
bey zamanında getirilen Türkmenler ile Türkmen aşiretlerinin bir yerleşim merkezi olmuş.
Ama Şilenin o kadar uzun bir tarihi var ki, birçok savaşlar görmüş, defalarca istilaya uğramış,
el değiştirmiş. Bu savaşlarda birçok kahramanlar yetişmiş sonunda İstanbul’un bir turizm
kasabası olarak yerini almış. Şilenin öyle hikayeleri var ki insanın içinde buruk bir hüzün
bırakıyor.

Aklıma en çok takılan sorulardan biri de Şile isminin nereden geldiği. Bu ismin ardında hem
tarih hem de doğanın izleri var. Antik Yunancada kullanılan ve buraya özgü Mercanköşk
bitkisiyle ilişkili bir durum söz konusuymuş. Buraya has ve Şilenin sembolü olan Mercanköşk
bitkisi güzel kokulu yabani bir bitki. Bu çiçeklerden esinlenen Miletosların yerleştikleri bu
yere verdikleri ad olarak geçmiş tarihe. Phşlee, Shila,Aschil, Artena ve Kalpe gibi adlarla
anılırmış kasaba.

Bazı şehirler tarihinden doğar, bazıları da efsanelerinden. Şile ise bir çiçeğin kokusundan.
Yüzyıllar geçse de mercanköşkün adı bu kıyılarda yaşamağa devam ediyor. Birde Şilenin
Kumların beyaz gelini olan Kum zambağı vardır. O şilenin kumlarının altında sakladığı bir
mucizedir. Koparılması yasaktır. Şilenin kum zambağı uzaktan sevilen çiçeğidir.
ŞİLENİN KALBİNDE SAKLI KALMIŞ HİKAYELER her zaman ilgimi çekmiştir.

GELİN KAYASI, Karadeniz’in kollarında kaybolan kavuşamayan iki aşığın hikayesidir. Bu
beldede yaşayan güzelliği ile dillere destan bir kız ile gönlünü kaptırdığı balıkçının hazin aşk
hikayesidir bu. İki genç evlenmeyi düşünürken, babası kızını zengin birine evlendirmeyi
planlar. Düğün günü gelin kız denizin ortasında dua eder ve kendini soğuk sulara bırakır. Bir

daha ne kızdan nede balıkçıdan bir haber alınır. Sonrasında denizin ortasında bir kaya
belirdiği söylenir. Efsaneye göre halk bunun sevdiğine kavuşamayan gelin kız olduğuna
inanırlar.

Ay ışığının olmadığı karanlık gecelerde kayadan ağlama sesleri duyulurmuş. Bu sesler
birbirine kavuşamayanların aşıkların sesleri olduğuna inanılır. Bazı aşklar kavuşmak için değil,
bir ömür boyu kalpte taşınmak için yaşanır.

Şile limanından kim bilir ne hikayeler çıkar. Her sabah gün doğmadan denize açılan
balıkçıların ardından gözleri ufukta onları bekleyen sevdalıları. Onlar için gelen her tekne bir
umut her dalga bir hüzündür.

Şileyi tanımak için sadece sokaklarında dolaşmak yetmez. Bu beldeyi yaşamak, hissetmek
gerek. Tarihin denizle kucaklaştığı bu deniz kasabasında başka bir çağın görüntüsü vardır.
Burada gün, martıların çığlıkları ile başlar.

Şile en eski yerleşim merkezlerinden olması sebebiyle Antik çağlarda bu kıyı beldesinde farklı
topluluklar yaşamış. Hala daha denizin verdiği nimet ile balıkçılık en önemli gelir kaynağıdır.
Burası Roma ve Bizans dönemlerinde önemli bir savunma ve yerleşim merkezi olmuş.
Osmanlı döneminde ise balıkçılık, tarım, dokuma ile kendine özgü bir kimlik taşımış. Bu
beldede beni en çok etkileyen deniz kıyılarında ki fenerleridir. 1859 yılında inşa edilen tarihi
Şile feneri gemilere yol göstermiş. Ama yine de benim gözdem unutulmuş ziyaretçisi
olmayan eski fenerdir.Belki de Şilenin en güzel hikayesi bu fenerde saklıdır.

Bir zamanlar karanlığın ortasında yolunu kaybedenlere ışık tutmuştur. Bizans dönemine dayandırılan kayalık bir ada üzerinde yükselen şile kalesi geçmişinde kim bilir neler yaşanmıştır, bu taşlar nelere şahit olmuştur.

Halk arasında bu kale Ocaklı Ada kalesi olarak bilinir. O denizin ortasında ki yalnız nöbetçidir.
Beni en çok da etkileyen kalenin denizin ortasındaki yalnızlığıdır. Kalenin Cenevizlilerle
ilişkilendirilen bir geçmişi vardır. Aynı zamanda Bizans ve Osmanlı dönemine ait izleri de taşır.
Denizden gelecek tehlikelere karşı savunma amaçlı yapıldığı bilinir ama o benim için denizin
ortasında ki yalnız bekçidir.

Şilenin birde beyazlara bürünmüş bir hikayesi vardır. Son yüzyıllarda Şileyi dünyaya tanıtan
en önemli değerlerinden biri hiç şüphesiz ki Şile bezidir. Bu bez yalnızca bir dokuma olmaktan
öteye buradaki kadınların emekleri ve beldenin kültürel mirasıdır. Kara tezgahlarda dokunan
bu bezler denizde yıkanıp deniz kıyısındaki kumların üzerinde kurutulur. İncecik dokusu,
hafifliği doğallığı ile üzerinde denizin kokusu siner. Birde üzerine el emeği göz nuru
kanaviçeler işlenince Şileye özel bir kültürü oluşturur.

SAKLI CENNET ŞİLENİN KOYLARI bu deniz kasabasının sadece merkezden ibaret olmadığını
gösterir. Doğanın dalgalarla şekillendirdiği Kilimli Koyu, sıra dışı kayalarıyla Kadırga Koyu,
ağaçların suyla senfonisi Saklı Göl, ormanların arasından yürüyerek ulaşabildiğiniz Hacıllı
Şelalesi,kaymak şelalesi,düzlek şelalesi,yahşi şelalesi ve doğanın binlerce yılda oluşturduğu,

dünyada sadece iki tane bulunan ilginç jeolojik oluşum Boru Kayalar. Ve de hikayesini
yazdığım yürek yakan bir aşkın geçtiği yer Ağlayan Kayası.

Buranın yazı bir başkadır. Sahiller renklenir, belde kalabalıklaşır. Ayazma, Uzun kum, Ağlayan
Kaya, Akça kese, Kadınlar Plajında neredeyse yer bulmak imkansızdır.

Şilenin ruhu birazda köylerinde saklıdır. Ellerinde atalarından kalan tohumları takas ettikleri
şenlikler yapılır. Burası tipik bir balıkçı kasabası olsa da organik tarım beldenin cazibesini
arttırır.

KUM BABA Şilenin rüzgar alan tepelerinin birinde zamanın sessizliğine emanet edilmiş bir
mezar. Büyük bir semte adını veren bu bilgeden biraz daha uzun bahsetmek isterim.
O, şifalı kumların içinde saklı kalmış bir bilgedir. Adı unutulan ama hatırası yaşatılan adam.
Şilenin denize bakan bir tepesinde rüzgarın kumlara fısıldadığı, güneşin kızıla boyadığı
esrarengiz bir yerde buldum Kum babayı. Yüzyıllardır dilden dile anlatılan Şilenin efsanesidir
bu bilge.

Bundan tam 400 sene önce Kum baba diye adı bilinmeyen bir Türk bilgesi yaşarmış. Oda
benim gibi yeni yerler, yeni ülkeler gezmeyi çok severmiş. Bir gün yolu Mısıra düşmüş. Mısır
kültürünü araştırırken Mısırlıların ve Babillilerin kumla tedavi ile insanlara şifa verdiğini
görmüş. Bu kızıl kumların Şilenin güneş gören bir tepesinde aynı olduğunu keşfetmiş.
Memleketine döner dönmez hemen o tepeye çıkıp kumları incelemeye başlamış. Mısırda
öğrendiği bu tedavi şeklini insanlarda denemeğe başlamış. Kızıl ve kızgın kumlara insanları
gömerek kumların hastalığı yok ettiğini görmüş. Öyle ki anlatılanlara göre yürümekte
zorlananlar, ağrıları olanlar akın akın Şilenin yolunu tutup Kum babadan dertlerine çare
olmasını istemişler. Bu sebeple artık herkes ona Kum Baba demeğe başlamış, ismi unutulmuş
gitmiş. Herkes onu bu isimle anmaya başlamış. Hatta Evliya Çelebi Seyahatnamesinde Kum
Babadan uzun uzun bahsetmiş. Artık derdi olanlar akın akın Şileye tedavi olmaya gelmişler.
Onların şifası Rabbin kızgın güneşinde, kızıl kumlarında, denizin kokusundaymış. Şilenin
Karadeniz den esen hırçın rüzgarlarındaymış. Düşünün ki bedeniniz sıcak kumlara teslim
olurken karşınızda uçsuz bucaksız bir deniz sizi sakinleştiriyor. Kum Babanın bu beldeye
bıraktığı en büyük miras, semte verdiği ismi ve doğanın insan üzerindeki nimetiymiş. Zaman
onu alıp götürse de adı ve hatırası silinmemiş.

Şile aslında bir deniz masalıdır. Masalın baş kahramanı yüzyıllardır gemilere yol gösteren
deniz feneri. Beldeyi koruyan kalesi ve bir semte ismini veren Kum babası. Ağlayan kaya ise
denizin çırpınışının gözyaşlarıdır. Emek denince dokumaları, ormanlarda ot ve mantar
toplayan insanları. Her ne kadar İstanbul’un bir kasabası olsa da buranın farklı bir ruhu vardır.
Ve burası başka bir zamana aittir. İnsan burada doğanın sessizliğinde kendi iç sesini dinler.
Ben sanki Şilede bir masalın içinde saklı kaldım. Belki de kendi içimde sakladığım bir masalı
anlattım. Şilenin kıyılarında dolaşırken denizin derinliklerinde yarım kalmış bir aşkın izini
aradım. Kum babanın sessizliğinde dualarımı, ağlayan kayanın gözyaşlarında kavuşamamanın acısını, eski deniz fenerinde yalnızlığımı buldum. Kimi zaman bir efsanede kahraman oldum,
kimi zaman hiç tanımadığım bir aşkın yasını tuttum. Geçmişin seslerini dinledim.
Şile artık benim için bir yerin adı değil, gerçek ile efsanelerin birbirine karıştığı, zamanın
sustuğu, ruhumun kendine bir masal yazdığı yerdi ve ben burada saklı kaldım.
Bazı şehirler haritada bir noktadan ibarettir. Bazıları ise insanın kalbinde bir ömür sürer. Ben
Şilenin hikayesini yazarken belki de Şile benim içimde sakladığım bir hikayeyi yazıyordur.